7 december 2017

Als moeder van drie kinderen weet ik dat ieder mens verschillend is. En dat ze allemaal hun eigen gebruiksaanwijzing hebben. Zo heeft mijn oudste dochter veel interesse in filosofie en mode, besteedt mijn andere dochter haar vrije tijd graag aan sport, terwijl mijn puberzoon het liefste de hele dag computerspelletjes speelt.

Bij de Belastingdienst is het niet zo veel anders. Belastingbetalers verschillen en daar moeten we als Belastingdienst in onze aanpak rekening mee houden. De een is onzeker, die moeten we helpen goed aangifte te doen, terwijl de ander bewust probeert de regels te ontduiken. Zo iemand moeten we aanpakken en corrigeren. Hoe krijgen we dat voor elkaar?

Strategie handen en voeten geven

Het begint met een heldere strategie. Het liefst willen we dat belastingbetalers het zoveel mogelijk uit zichzelf goed doen. Dan blijft de groep die we achteraf moeten corrigeren zo klein mogelijk. Traditionele controles zijn in de strategie belangrijk, maar ze zijn niet zaligmakend. Als er fouten worden gemaakt omdat de regels te moeilijk of onduidelijk zijn, dan heeft corrigeren niet veel zin. Dan moet je zorgen dat de oorzaak van de fouten wordt aangepakt.

Als een van de directeuren die verantwoordelijk is voor de naleving door burgers zorg ik ervoor dat de strategie voor u handen en voeten krijgt. Volgend jaar verwachten we meer dan 11 miljoen aangiftes voor de Inkomstenbelasting te ontvangen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste burgers goed de regels willen naleven. Die burgers willen we het zo makkelijk mogelijk maken. Voor meer dan 8 miljoen burgers konden we afgelopen jaar de aangifte geheel of gedeeltelijk vooraf invullen. Dat maakt de belangrijkste fiscale klus eenvoudig. Een klik op de knop. Of gebruik van de app. Daar zijn we heel blij mee. Volgend jaar willen we nog meer vooraf invullen.

Ondersteuning bij het doen van aangifte

Maar niet alle fouten kunnen we vóór zijn door vooraf in te vullen, omdat we soms afhankelijk zijn van informatie van burgers zelf. Bijvoorbeeld in geval van scheiden of als een partner overlijdt. In die situaties proberen we mensen zo goed mogelijk te ondersteunen. Bijvoorbeeld met de Belastingtelefoon, via onze website en met de inzet van social media. We investeren ook intensief in samenwerking met diverse maatschappelijke partijen om een zo sterk mogelijk vangnet te maken voor mensen die hulp bij aangifte nodig hebben.

Informatie is de basis

Als aangiftes eenmaal binnen zijn, hebben we verschillende manieren om te kijken of de aangifte klopt en – als het nodig is – achteraf te corrigeren. Sommige controles voeren we automatisch uit. In andere gevallen vragen we informatie op. Burgers die doelbewust de boel proberen te flessen, pakken we aan. Bijvoorbeeld de beroepsfraudeurs die gebruik maken van onze systemen om onterecht een voorlopige teruggaaf IH aan te vragen. Of boekhoudkantoren die sjoemelen met de aftrek voor ziektekosten. Eventueel sturen we de FIOD erop af.

De basis onder onze strategie is informatie. We krijgen de beschikking over steeds meer data. Met behulp van moderne data-analyse technieken kunnen we daarin ook steeds meer patronen ontdekken. Daardoor weten we beter wie hulp nodig heeft en welke aangiftes we voor controles moeten selecteren.

Keuzes maken

Echt makkelijk is handhaven niet. Onze capaciteit is beperkt en we moeten dus keuzes maken. Dit jaar sturen we voor het eerst een Handhavingsbrief naar de Tweede Kamer om inzage te geven in de keuzes. De inhoud van de brief gaan we de komende jaren verder uitbouwen. En dat gaat gelijk op met verbetering van de uitvoering van de strategie. We moeten niet alleen beter worden in het onderbouwen van de keuzes, maar vooral ook in verantwoorden van onze resultaten.

Hoe beter we inzicht kunnen geven in wat onze activiteiten opleveren, des te beter het debat over de keuzes kan worden gevoerd. En dat is nodig. Want keuzes zijn altijd moeilijk. Hoeveel capaciteit kunnen we aan preventie op lange termijn besteden als zich in het hier en nu gevallen van niet-naleving zich aandienen die ook om een aanpak vragen?

Evenwicht tussen preventief en repressief. Daar gaat het om. Op mijn werk en thuis. Samen met mijn man zit ik in principe op één lijn als het om de opvoeding van de kinderen gaat. Maar we moeten wel goed blijven praten om in ingewikkelde situaties die eensgezindheid vast te houden. En om samen te blijven beoordelen of wat we doen ook echt werkt.

Marjo Bloemen-ten Berge
Directeur Particulieren

Zie ook